Απόσπασμα Πρακτικών Βουλής της 23ης Ιουλίου 2026
ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ:
Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
η Αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι μία συνήθης κοινοβουλευτική διαδικασία. Για να μπορέσει επιτυχώς να ολοκληρωθεί, χρειάζονται δύο Βουλές, μία προτείνουσα και μία Αναθεωρητική μετά από εκλογές που μεσολαβούν, αλλά και αυξημένη πλειοψηφία 3/5, είτε στην πρώτη, είτε στη δεύτερη. Εκ προοιμίου, δηλαδή, απαιτεί συναινέσεις. Δεν μπορεί ένα μόνο κόμμα να ολοκληρώσει την αναθεώρηση. Και ορθώς, γιατί αλλιώς ο Καταστατικός Χάρτης της χώρας θα γινόταν άθυρμα στα χέρια της εκάστοτε κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Τα επισημαίνω όλα αυτά, κύριε Πρόεδρε, διότι όλοι οφείλουμε να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Ευελπιστώ έως την ψηφοφορία της Δευτέρας, η Αξιωματική Αντιπολίτευση να επιδείξει στάση ευθύνης και να υπερψηφίσει τα άρθρα για τα οποία και το ΠΑΣΟΚ έχει τοποθετηθεί θετικά. Θα είναι λάθος να επιμείνει στη θέση του να μην ψηφίσει τα προς αναθεώρηση άρθρα στην παρούσα Βουλή, επιφυλασσόμενο να το κάνει στη νέα Βουλή του χρόνου μετά τις εκλογές. Γιατί, ενυπάρχει ο κίνδυνος που η Ντόρα Μπακογιάννη επισήμανε, η νέα Βουλή να είναι περισσότερο κατακερματισμένη, με περισσότερες ακραίες φωνές και να μην είναι εφικτή η αναγκαία πλειοψηφία των 180 ψήφων που υπάρχει στην παρούσα Κοινοβουλευτική Περίοδο. Θα είναι κρίμα να καεί η αναθεώρηση και να χαθεί η ευκαιρία εναρμόνισης του Συντάγματος με τις ανάγκες της εποχής.
Κύριε Πρόεδρε,
αναμφίβολα το Σύνταγμα του 1975, με τις όποιες αναθεωρήσεις του, επέδειξε επί μισό αιώνα ανθεκτικότητα, καθώς κατάφερε να ανταπεξέλθει σε σοβαρές κρίσεις και επιτέλεσε τον ρόλο του ως εγγυητή της ομαλής λειτουργίας της δημοκρατίας. Ακόμη και σήμερα, ο πυρήνας του Συντάγματος παραμένει αλώβητος, διατηρώντας το πνεύμα των εμπνευστών του. Ωστόσο, στο μεσοδιάστημα έχουν επισυμβεί μεγάλες αλλαγές στην κοινωνία, ενώ ταυτόχρονα το εθνικό Σύνταγμα θα πρέπει να συμβιώνει με το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο.
Η σημαντικότερη, όμως, πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η προτεινόμενη αναθεώρηση είναι αυτή της υποχώρησης της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς, φαινόμενο που δεν εντοπίζεται μόνο στην ελληνική πολιτική πραγματικότητα. Αναμφίβολα, όμως, εντάθηκε έπειτα από τη δημοσιονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, που οδήγησε τη χώρα στη χρεοκοπία και στα πρόθυρα της απώλειας του σημαντικότερου μεταπολεμικού επιτεύγματος, της συμμετοχής μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Χωρίς υπερβολή, το χάσμα μεταξύ πολιτών και θεσμών, βρίσκεται στα όρια συναγερμού. Η Αναθεώρηση του Συντάγματος οφείλει, επομένως, να απαντήσει σε αυτό το μείζον πρόβλημα της δημοκρατίας, χωρίς να ενδώσουμε σε προτάσεις εύπεπτου λαϊκισμού. Οφείλουμε να αποκαταστήσουμε τις σχέσεις πολιτών και θεσμών, ώστε να προχωρήσουμε με εμπιστοσύνη προς ένα μέλλον που οι διεθνείς εξελίξεις το έχουν περιβάλλει με την αχλύ της αβεβαιότητας.
Αναφέρθηκε αναλυτικά και τεκμηριωμένα στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας για τη συγκεκριμένη αναθεώρηση ο εισηγητής μας, ο καθηγητής Ευριπίδης Στυλιανίδης. Επιτρέψτε μου να εστιάσω, κύριε Πρόεδρε, σε ορισμένες προτεινόμενες ρυθμίσεις.
Ξεκινώ από το άρθρο 5. Ένα σύγχρονο συνταγματικό κείμενο δεν μπορεί να μη συμπεριλαμβάνει πλέον διατάξεις που θα ορίζουν ένα συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης. Οι δυνατότητες της εξελισσόμενης με ασύλληπτες ταχύτητες τεχνολογίας, εκτός από ευλογία για την ανθρωπότητα καθώς της επιτρέπει να αναβαθμίζει διαρκώς το βιοτικό της επίπεδο, ενέχουν και σαφείς κινδύνους. Ήδη, η παγκόσμια κοινότητα έχει βρεθεί αντιμέτωπη με απειλές που προκαλεί η επαναστατική αυτή επινόηση· σε σημείο που το ψεύδος νοθεύει την αλήθεια, η παραπλάνηση έχει καταστεί ρουτίνα, ευαίσθητες κρατικές και ιδιωτικές υποδομές υπονομεύονται από αόρατα κέντρα. Η απάντηση σε αυτό το νέο περιβάλλον πρέπει να είναι κατοχυρωμένη στο ανώτατο νομικό επίπεδο, που δεν είναι άλλο από το ίδιο το Σύνταγμα.
Θα σταθώ επίσης στα άρθρα 14 και 15, κυρίως σε ό,τι αφορά στην προστασία του λειτουργήματος του δημοσιογράφου. Η ελευθερία του Τύπου σε μία εποχή επικίνδυνης συγκέντρωσης των μέσων ενημέρωσης σε μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, είναι κρίσιμο ζήτημα δημοκρατίας. Γι’ αυτόν τον λόγο και είμαστε υποχρεωμένοι να την υπερασπιστούμε, υψώνοντας ισχυρά τείχη γύρω από την ανεξάρτητη δημοσιογραφία.
Συνεχίζω με το άρθρο 16 το οποίο έχει υψηλή σημειολογική, αλλά και ουσιαστική αξία. Η προστασία της ελληνικής γλώσσας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της λεξιπενίας και των greeklish, είναι ζωτική ανάγκη για την επιβίωση του ιδίου του έθνους. Αλλά και κάτι ακόμη περισσότερο. Γιατί η ελληνική γλώσσα, με ιστορική διαδρομή άνω των τριών χιλιάδων ετών, η γλώσσα των ομηρικών επών, η γλώσσα του Αριστοτέλη, των Ευαγγελίων, των Πατέρων της Εκκλησίας, η γλώσσα των δημοτικών μας τραγουδιών, η γλώσσα του Σολωμού, του Σεφέρη και του Ελύτη, είναι φορέας ενός οικουμενικού πολιτισμού. Και ως τέτοια αναγνωριζόταν από τα χρόνια των ελληνιστικών βασιλείων, της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Γι’ αυτό και η ευθύνη μας είναι οικουμενική. Η γλωσσική μας συρρίκνωση είναι εξίσου σημαντική απειλή με τη δημογραφική μας απίσχναση.
Όσον αφορά την Ελληνική σημαία, το σύμβολο της εθνικής μας υπόστασης, οφείλουμε να αποδίδουμε τον δέοντα σεβασμό, τιμώντας έτσι όσους θυσίασαν τη ζωή τους για την ελευθερία της πατρίδας. Τα αίσχη παλαιότερων ετών με την καύση της σημαίας δεν πρέπει να τα δούμε ποτέ ξανά.
Στο ίδιο άρθρο έχουμε το ζήτημα της ανώτατης εκπαίδευσης. Αναμφίβολα πρόκειται για μια συζήτηση δεκαετιών, η οποία υπονομεύτηκε, δυστυχώς, από την εμμονική στάση κομμάτων της Αντιπολίτευσης, την ίδια στιγμή που η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση εδραιώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, ακόμη και σε ανελεύθερα καθεστώτα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα οικονομικά και εκπαιδευτικά οφέλη που προσκόμισαν από την ανάπτυξη αυτού του τομέα. Αντιστρόφως, στην Ελλάδα, όχι μόνο δεν μπορέσαμε να προσελκύσουμε αλλοδαπούς φοιτητές, αλλά συνεχίσαμε να στέλνουμε Ελληνόπουλα στο εξωτερικό, που εκτός των οικονομικών βαρών που συνεπαγόταν αυτή η επιλογή για τους γονείς τους, διευκόλυνε τη μόνιμη εγκατάστασή τους εκτός Ελλάδος.
Η Νέα Δημοκρατία, με σταθερή στάση και σε αυτό το ζήτημα, έχει ήδη νομοθετήσει την ίδρυση μη κερδοσκοπικών, μη κρατικών πανεπιστημίων, ως παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων. Τώρα είναι η ευκαιρία το τοπίο να ξεκαθαρίσει, επιτρέποντας σαφώς τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων. Κύριε Πρόεδρε, προφανώς στις προτεινόμενες διατάξεις πρέπει να συμπεριληφθούν ασφαλιστικές δικλείδες που θα αποτρέψουν την αυθαιρεσία στο πρόγραμμα σπουδών, αλλά και σε πιθανές λειτουργίες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την εθνική μας ταυτότητα, την κοινωνική σταθερότητα και τα κρατικά μας συμφέροντα.
Έρχομαι τώρα στο άρθρο 24 και σε ένα ακόμη επίκαιρο ζήτημα, αυτό της κλιματικής αλλαγής και την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων, που δυστυχώς βιώνουμε με ένταση τα τελευταία χρόνια. Η ιδιαίτερη πατρίδα μου, η Θεσσαλία, έχει δοκιμαστεί επανειλημμένως και πολλαπλώς, ενώ το πρόβλημα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων είναι κομβικό για την πρωτογενή μας παραγωγή. Τα θέματα αυτά δεν είναι δευτερεύοντα, αλλά υπαρξιακά για το παρόν και το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών.
Σχετικά με το άρθρο 41 και την ανάγκη της ομαλής λειτουργίας του πολιτεύματος, ορθώς τίθεται το ζήτημα της διεξαγωγής των βουλευτικών εκλογών κατά τα προβλεπόμενα από το Σύνταγμα διαστήματα. Οι συχνές εκλογικές αναμετρήσεις έχουν ως αποτέλεσμα την αναστάτωση της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας. Αντιθέτως, η ολοκλήρωση των κοινοβουλευτικών θητειών δημιουργεί πάντοτε περιβάλλον εμπιστοσύνης και σταθερότητας. Για τον λόγο αυτό είναι φρόνιμο να καταργηθεί η δυνατότητα διάλυσης της Βουλής με την επίκληση εθνικού θέματος από την κυβέρνηση.
Το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, παρά την προφανή πρόθεση του νομοθέτη να προστατεύσει τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου από εσκεμμένες προσπάθειες υπονόμευσης που θα ματαίωναν το έργο τους, με την προβλεπόμενη διαδικασία δεν πείθει για το αδιάβλητό της, γι’ αυτό και η αναθεώρησή του είναι εκ των ων ουκ άνευ.
Τέλος, είναι κομβικής σημασίας τα άρθρα που αφορούν τη δικαιοσύνη και τη διαδικασία εκλογής της ηγεσίας της. Οι επιθέσεις που έχει δεχθεί η τρίτη εξουσία από πολλές πλευρές τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργήσει ένα άκρως αρνητικό περιβάλλον για το κύρος της δικαιοσύνης, που συνιστά υπονόμευση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς το Δικαστικό Σώμα είναι πρώτιστο καθήκον από πλευράς του Κοινοβουλίου και ως τέτοιο οφείλουμε να το προσεγγίσουμε.
Με αυτές τις σκέψεις θα ήθελα να καλέσω την Αντιπολίτευση και δη την Αξιωματική, με πνεύμα συναίνεσης και λογικής, να στηρίξει την πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος γιατί πρόκειται για μία διαδικασία που ξεπερνά τις συγκυριακές κομματικές αντιπαραθέσεις και αντιπαλότητες. Η επιτυχής ολοκλήρωση της αναθεώρησης του Συντάγματος θα αποτυπώσει την ισχυρή βούλησή μας για το μέλλον της πατρίδας. Απέναντι σε αυτή την πρόκληση δεν επιτρέπεται καμία μικροψυχία. Χρειάζεται πολιτική οξυδέρκεια και γενναιότητα. Ελπίζω η Αντιπολίτευση να βρει αυτές τις αρετές και να στηρίξει την προτεινόμενη αναθεώρηση.
Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.
(Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας)